Sultanahmet Meydanı’nda, At Meydanı (eski Hipodrom) olarak bilinen alanda yer alan Örme Dikilitaş, İstanbul’un Bizans döneminden günümüze ulaşan önemli anıtlardan biridir. Granit yerine kesme taş blokların örülmesiyle yapıldığı için “örme” olarak anılan bu anıt, Hipodrom’un ortasında yer alan üç sütundan biridir. Şehrin imparatorluk geçmişine sessiz tanıklık eden bu yapı, bugün de tarihi yarımadanın açık hava müzesi niteliğini yansıtır.
Tarihçe
Örme Dikilitaş’ın kesin yapım tarihi tam olarak bilinmese de, Bizans İmparatoru VII. Konstantin Porfirogennetos (913–959) döneminde onarıldığı ve üzerine bir kitabe eklendiği bilinmektedir. Bu kitabe, dikilitaşın daha eski dönemlerde muhtemelen 4. yüzyılda I. Konstantin zamanında inşa edildiğini düşündürmektedir.
Anıt, Hipodrom’un Spina adı verilen merkez hattında, diğer iki sütun olan Theodosius Dikilitaşı ve Yılanlı Sütun ile birlikte bulunur.
Zaman içinde üzerindeki bronz kaplamalar ve süslemeler IV. Haçlı Seferi (1204) sırasında Latin askerleri tarafından sökülmüştür. Bu yüzden bugün yalnızca taş gövdesi kalmıştır.
Osmanlı döneminde ise meydan düzenlemeleri sırasında çevresi temizlenmiş, Cumhuriyet döneminde koruma altına alınmıştır.
Mimari Özellikler
Örme Dikilitaş, yaklaşık 32 metre yüksekliğinde olup düzgün kesilmiş taş blokların üst üste yerleştirilmesiyle yapılmıştır.
Taş bloklar harçla birbirine bağlanmış, köşelerde hafif bir daralma verilerek yukarıya doğru incelen bir siluet oluşturulmuştur.
Anıtın yüzeyinde zamanla oluşan bozulmalar ve çatlaklar görülse de genel formunu korumaktadır.
Kaidesinde yer alan Yunanca ve Latince kitabeler, VII. Konstantin’in onarımını anımsatır.
Kültürel Önemi
Bizans döneminde Hipodrom, sadece bir yarış alanı değil; imparatorluk törenlerinin, askeri geçitlerin ve halk kutlamalarının yapıldığı bir merkezdi.
Örme Dikilitaş, bu alanın tam ortasında yer alarak Roma ve Bizans imparatorluk gücünün bir sembolü haline gelmiştir. Osmanlı döneminde de meydan, “At Meydanı” olarak adlandırılmış ve halkın toplandığı önemli bir merkez olmayı sürdürmüştür.
Bugün Örme Dikilitaş, geçmişin çok katmanlı tarihini temsil eden, Bizans mirasının en sade ama etkileyici örneklerinden biridir.
Ziyaret Bilgileri
- Ziyaret: Her gün, günün her saati ücretsiz olarak gezilebilir.
- Ücret: Ücretsiz
- Ulaşım:
- Tramvay: T1 hattı ile Sultanahmet durağında inilebilir.
- Otobüs: Divanyolu veya Çemberlitaş duraklarına giden hatlar tercih edilebilir.
- Yürüyüş: Sultanahmet Camii’nin arkasındaki meydanda, Yılanlı Sütun ve Theodosius Dikilitaşı ile aynı alanda yer alır.
- Fotoğraf: Serbesttir.
Yakınındaki Önemli Yerler
- Sultanahmet Camii
- Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi
- Yılanlı Sütun
- Theodosius Dikilitaşı
- Türk ve İslam Eserleri Müzesi
